Amsterdamseweg 71 Amstelveen, Postbus 6 1180 AA, Telefoon 020-7504600, Fax 020-7504699, www.wareco.nl
project: Afwegingskader peilbesluit en gebouwschade
locatie: Zegveld, Kamerik
opdrachtgever: Hoogheemraadschap de Stichtse Rijnlanden
datum: 2009
Een peilaanpassing of peilwijziging heeft invloed op de omgeving. Ook de fundering van gebouwen kan worden beïnvloed. Voor een zorgvuldige afweging van het peilbesluit in relatie tot mogelijke gebouwschade is door Wareco in samenwerking met Hoogheemraadschap de Stichtse Rijnlanden een beslisboom opgesteld.
Wat heeft Wareco gedaan
De zorgvuldige afweging tot het nemen van een peilbesluit gaat zowel over technische als over juridische aspecten. Wareco heeft beide aspecten verwerkt in een beslisboom. Hierbij is gebruik gemaakt van wetgeving, jurisprudentie en technische kennis van (grond)water en funderingen. Het startpunt van de beslisboom is een voornemen tot een peilaanpassing of peilwijziging. Het eindresultaat na het doorlopen van de beslisboom is een onderbouwde aanpak van bebouwing die gevoelig blijkt voor de peilaanpassing of peilwijziging. Mogelijkheden voor die aanpak zijn bijvoorbeeld: waterhuishoudkundige maatregelen, bouwkundige maatregelen, geen maatregelen en compensatie.
Wel of geen natuurlijke maaivelddaling?
Een cruciaal begrip in de beslisboom is ‘natuurlijke maaivelddaling’. Nu is in poldergebieden, waar het hier om gaat, ‘natuurlijke maaivelddaling’ een ogenschijnlijk vreemde term. De polder is immers niet ‘natuurlijk’, maar door mensen gemaakt. Daarom is extra stilgestaan bij dit begrip.
Verschil moet worden gemaakt tussen maaivelddaling als gevolg van toename van de drooglegging (niet natuurlijk) en maaivelddaling door inklinking en oxidatie (wel natuurlijk). Wanneer een peilverlaging bedoeld is ter compensatie van een natuurlijke maaivelddaling, dan behoort de schade die daar uit voortvloeit tot het normaal maatschappelijk risico, en is voor rekening van de ingelanden.
Natuurlijk gelden ook in het geval van natuurlijke maaivelddaling de algemene beginselen van behoorlijk bestuur. De onderzoeksverplichting gaat wel minder ver dan bij een peilwijziging.
De beslisboom ‘pelt af’, van grof naar fijn.
Het is goed mogelijke om een compleet inzicht te krijgen in de constructieve en geohydrologische situatie van elk pand in een peilgebied. Het onderzoek dat daar voor nodig is, is echter kostbaar. De beslisboom ‘pelt af’. Dat wil zeggen: met een minimale onderzoeksinspanning zoveel mogelijk panden categoriseren in ‘wel gevoelig’ en ‘niet gevoelig’. Zo wordt op praktische wijze en tegen zo laag mogelijke kosten een zorgvuldige afweging gemaakt. Doelmatigheid is hier het sleutelwoord.
Het principe is weergegeven in deze tabel. De bebouwing is alleen gevoelig voor peilwijziging als (a) de bebouwing gevoelig is voor grondwaterstandverandering én (b) de grondwaterstand gevoelig is voor peilwijziging.
De beslisboom in andere veen- en kleigebieden
De beslisboom is opgesteld voor het beheergebied Zegveld-Karmerik. Het principe kan gehanteerd worden voor klei- en veengebieden in het algemeen. De gehanteerde criteria en kostengetallen worden daarvoor aangepast naar het specifieke gebied.