Amsterdamseweg 71 Amstelveen, Postbus 6 1180 AA, Telefoon 020-7504600, Fax 020-7504699, www.wareco.nl
project: Vondelpark
locatie: Amsterdam
opdrachtgever: Stadsdeel Oud-Zuid
datum: 2007
werkgebieden: Water
Wateroverlast en maaivelddaling in het Vondelpark
Probleemomschrijving
Het door vader en zoon Zocher ontworpen Vondelpark is aangelegd op veengrond en heeft een circa 2 m lagere ligging dan de bebouwde omgeving. In het Vondelpark is sprake van wateroverlast, dat wordt versterkt door de maaivelddaling. Door de hoge grondwaterstanden zijn de groeiomstandigheden voor de bomen niet optimaal. Daarnaast zijn op veel grasvelden kale plekken aanwezig en er zijn vaak langdurige waterplassen te zien. Tot slot zijn de wandelpaden in het Vondelpark in slechte conditie door stagnatie in de afwatering en door verweking van de toplaag.
Maatregelen-dilemma
De aanpak is erg complex omdat een oplossing voor een deelprobleem juist een ander probleem versterkt. Voor goede groeiomstandigheden voor bomen is bijvoorbeeld een grotere ontwateringsdiepte nodig. Dit kan bereikt worden door ophogen van het maaiveld of door het grondwaterpeil te verlagen. Beide oplossingsrichtingen versterken de maaivelddaling. Als de maaivelddaling vertraagd moet worden, kunnen geen optimale groeicondities voor bomen worden gerealiseerd. Bovendien kan door de aanleg van drainages in het park de grondwaterstanden buiten het park dalen. Dit kan leiden tot een risico voor het droogvallen van de houten paalfunderingen. De complexiteit wordt verder vergroot doordat in het Vondelpark verschillende deelgebieden zijn te onderscheiden met elk zijn eigen problematiek en zijn eigen optimale pakket aan maatregelen. In het kader van de Renovatie van het Vondelpark is Wareco gevraagd tot een integrale oplossing te komen en duurzame maatregelen te ontwerpen voor het Vondelpark.
Aanpak
Vanwege de complexiteit is gestart met een grondige analysefase. Hierbij zijn gegevens over onder meer de bodemopbouw, maaiveldhoogte en grondwaterstanden in een GIS ingevoerd. Hierdoor is veel ruimtelijk inzicht ontstaan, bijvoorbeeld in de diepte van de veenlaag en de ontwateringsdieptes in zowel droge als natte perioden.
Onderdeel van de analysefase is een grasmatonderzoek en een padenonderzoek. Wareco heeft de oorzaken in beeld gebracht waarom sommige grasvelden geen problemen vertonen en andere grasvelden wel. Het padenonderzoek heeft betrekking op de halfverhardingen. De halfverhardingen dienen zowel zuurstof als waterdoorlatend te zijn om de groeicondities van de bomen niet te verminderen. De toplaag van de verharding kan uit verschillende materialen bestaan. Hiertoe zijn een aantal proefvakken ingericht met verschillende materialen die de komende periode gemonitoord gaan worden. Op basis van de resultaten wordt besloten welke halfverharding in het Vondelpark toegepast gaat worden.
Vervolgens zijn gezamenlijk met de projectgroep maatregelenscenario´s voor het Vondelpark opgesteld. Mogelijke maatregelen zijn afgewogen op basis van opgestelde toetsingscriteria en ontwerpuitgangspunten. Vervolgens is ingezoomd op verschillende nog te renoveren deelgebieden in het Vondelpark. Voor deze deelgebieden zijn een aantal varianten of maatregelenpakketten tegen elkaar afgewogen. Met deze aanpak is op een goede, inzichtelijke manier de keuze voor de te nemen maatregelen onderbouwd.
Voor het deelgebied “De Slurf” heeft Wareco in samenwerking met het Stadsdeel Oud-Zuid een ontwerp en een RAW-bestek inclusief directieraming opgesteld voor de drainages, een wadi met ondergrondse berging en een infiltratieleiding in het Zandpad. Het ontwerp is afgestemd op de bovengrondse herinrichting. Door deze geïntegreerde aanpak zal na uitvoering de wateroverlast in “De Slurf” tot het verleden behoren.