Top
Specialisten in bodem, water & funderingen
Uw adviseur drs. ing. M. Kuiper 020 750 46 00
Mail Maarten Kuiper

Dreigende droogte

Vorig jaar presenteerde Wareco de Droogtemonitor, waarmee de actuele droogte op basis van grondwaterstanden inzichtelijk is in Nederland. Op 1 april start het hydrologische jaar, het groeiseizoen, en daarmee ook de registratie van het jaarlijkse neerslagtekort bij het KNMI. Een mooi moment om de actuele grondwatersituatie in ons land onder de loep te nemen.

Droogtemonitor

De Droogtemonitor analyseert periodiek de gemeten grondwaterstanden van zo’n 35 duizend freatische peilbuizen met hoogfrequente meetdata in de afgelopen 10 jaar zonder (substantiële) datagaten. Door deze periodieke update krijgen we een goed regionaal beeld van de droogte-ontwikkeling in het land, en van de reactiesnelheden van de grondwaterstand op neerslag.

Wilt u zelf een kijkje nemen op de Droogtemonitor, om bijvoorbeeld te zien hoe droog het is in uw gemeente? Ga naar: www.wareco.nl/droogtemonitor

Neerslag afgelopen winter

Eind 2020 was het opvallend nat in een groot gedeelte van het land. Met name in de maanden oktober en december viel veel neerslag; tot circa 40% meer dan normaal in deze maanden. Dit gebeurde in het hele land, behalve in het zuiden (Brabant, Limburg). De meeste neerslag viel langs de westelijke kust, waar in oktober zelfs tot meer dan 100 mm meer neerslag viel dan normaal (zie figuur 1). De rest van de winter ging voorbij met relatief normale neerslaghoeveelheden. De vraag is in hoeverre de winterneerslag de droogte van de afgelopen zomer (en de afgelopen jaren) heeft kunnen verdrijven in de landelijke grondwaterstanden.

Actuele droogte

In West-Nederland starten we het groeiseizoen met normale, vergelijkbare grondwaterstanden ten opzichte van voorgaande jaren. De natte winter heeft de grondwatersituatie dus weer genormaliseerd. Dat geldt echter niet voor het oosten en zuiden van het land. In deze gebieden kleurt de Droogtemonitor rood (zie figuur 2). Dat betekent dat de grondwaterstanden hier begin april (tot 60 cm) lager zijn dan in dezelfde periode in 2018 en 2020. En dat we het hydrologische jaar dus met een achterstand beginnen vergeleken met vorige jaren. Na drie droge zomers is een neerslagtekort opgebouwd in het zuiden en oosten van het land, die niet is opgeheven door de neerslag van deze winter. Op de hogere zandgronden is dus extra water nodig.

Figuur 1: Actuele grondwaterstand (eind april) vergeleken met het langjarig gemiddelde (2010-2017) in dezelfde periode.

Verwachting zomer 2021

Wat kunnen we aankomende zomer verwachten? Het startpunt van de grondwatersituatie in met name het oosten en zuiden van het land is lager dan in voorgaande jaren. Dat is het gevolg van een opbouwend neerslagtekort in de afgelopen drie jaar. In die tijd is in Eindhoven bijvoorbeeld jaarlijks gemiddeld 76 mm minder neerslag gevallen dan normaal (1991-2020). Dat komt overeen met een normale maandelijkse neerslagsom voor december. Om het opgebouwd neerslagtekort aan te vullen, zal dus flink meer neerslag dan normaal moeten vallen in de komende maanden. Dat kan, blijkt uit voorgaande jaren; zo waren de maanden mei 2014 en juli 2017 uitzonderlijk nat (circa 50 mm meer neerslag dan normaal). Met een normale zomer is het risico echter groot dat de grondwaterstanden in het oosten en zuiden van het land weer lager zullen eindigen dan normaal, net als de afgelopen drie jaar. Simpelweg door de lagere grondwaterstand aan het begin van het droogteseizoen.

DROOGTE ANTICIPATIE EN AANPAK

Het aantal meetpunten per gebied varieert, wat soms afwijkende resultaten oplevert in de Droogtemonitor.

De monitor geeft dus een regionaal overzicht van de actuele grondwatersituatie. Lokaal kan de grondwatersituatie echter op een kleine afstand behoorlijk verschillen. Met name in het stedelijk gebied kan veel heterogeniteit aanwezig zijn in de ondergrond en heeft het menselijk handelen veel invloed op de (grond)watersituatie. Het monitoren van de grondwatersituatie op lokale schaal is essentieel om te kunnen anticiperen op droogte en lokaal de beste droogte-aanpak te bepalen. Data, zoals grondwaterstandsmetingen, is noodzakelijk om (een beter) inzicht te verkrijgen in het lokale systeem. Daarmee kunnen detailstudies worden uitgevoerd, zoals figuur 2, waardoor de (grond)watersituatie in de toekomst beter kan worden gestuurd. Het oude gezegde luidt niet voor niks: meten is weten!

Figuur 2: Effect van uitzakkende rivierstanden in 2018 (rood) en 2019 (groen) op de grondwaterstand, ten opzichte de periode 2015-2017 (zwart).

Concreet worden

Benieuwd wat we voor uw gebied kunnen betekenen? Lees hier verder of neem contact op met onze specialisten. Graag worden we samen met u concreet over de beste aanpak voor droogte in uw beheersgebied.

 

Wilt u meer informatie?

Neem vrijblijvend contact op met onze adviseur.

Maarten Kuiper Contact

Mail Maarten Kuiper  020 750 46 00