Top
Specialisten in bodem, water & funderingen
Uw adviseur Ir. Judith Zwart
Mail Ir. Judith Zwart

Van nat naar droog; begrijpt u het nog?

Van een natte maart, vallen we in Nederland direct in een droge aprilmaand. In april is er tot nu toe slechts 0,7 mm neerslag gevallen in De Bilt. Het gevolg is dat het neerslagtekort in 2020 is begonnen met een trend die droger uitpakt dan het record droogtejaar 1976. Uiteraard kan de situatie er na een week met flinke neerslag weer anders uit zien, maar toch is er een trend gaande: droogte komt steeds vaker voor in Nederland. Dit heeft een direct effect op de grondwaterstanden. Maar hoe droog is het nu, kijkend naar de grondwaterstanden? En wat kunnen we op dit tempo nog verwachten? Steekproefsgewijs nemen wij Nederland onder de loep. 

Droog begin van het hydrologische jaar 2020

Deze maand april is tot nu toe slechts 3% en 4% van de neerslag gevallen die in dezelfde periode in 2018 en 2019 werd gemeten. En dat terwijl de zomer van 2018 en 2019 al uitzonderlijk droog waren. Het actuele neerslagtekort van 50 mm overstijgt het neerslagtekort dat rond deze periode in het record droogtejaar 1976 werd gemeten. Dat het zo vroeg in het jaar al zo droog is, is uitzonderlijk. En dat heeft gevolgen voor de grondwaterstanden.

Een grove vooruitziende blik op grondwater: begin juni lager dan 2018?

Als reactie op het neerslagtekort, dalen de grondwaterstanden deze maand in heel Nederland. Dit blijkt uit door onze grondwaterspecialisten uitgevoerde data-analyses op 17 duizend peilbuizen verspreid over Nederland. En uit onze stedelijke numerieke grondwatermodellen, waarmee we op miljoenen locaties in stedelijke gebieden (‘virtuele peilbuizen’, simulaties) inzicht hebben in de grondwaterreactie.

Deze daling van grondwaterstanden is het grootst in het rivierengebied en op de hoge zandgronden. Gemiddeld bedraagt deze daling 1 cm per dag. In deze gebieden staan de grondwaterstanden gemiddeld nog circa 0,5 m hoger dan de laagst gemeten waarde uit 2018. Dit is gemiddeld over deze gebieden in heel Nederland. Lokaal komt het voor dat de grondwaterstanden nog maar 0,05 m hoger zijn dan de laagst gemeten waarde in 2018.  

In laag-Nederland, de polder- en binnenduinrandgebieden, is de gemiddelde grondwaterstand al dichter bij de laagst gemeten waarden uit 2018. De huidige daling is hier echter ook kleiner dan in hoog-Nederland (gemiddeld 0,5 cm/d). Maar ook hier zien we grote lokale verschillen, door bijvoorbeeld effecten van lekke riolen en bomen. Grondwaterstanden kunnen daardoor lokaal zeker 1 m verder uitzakken dan wanneer er enkel uitzakking is van de huidige droogte.


Figuur: Verschil in gemiddelde grondwaterstanden en -dalingen in verschillende gebieden in Nederland. Let op: dit is een gemiddelde. Lokaal zijn grote onderlinge verschillen zichtbaar.

Met een aanhoudende droogte en een gebruikelijke toename van verdamping in het seizoen, zouden de grondwaterstanden in Nederland gemiddeld eind mei, begin juni, al het laagste niveau van 2018 bereiken. Dit is een grove analyse, detailanalyses zijn nodig om lokaal inzicht te krijgen. 

In riviergebieden is de grondwaterstand in grote mate afhankelijk van de rivierstanden. De laatste maand daalde de waterstand in de Rijn bij Lobith al 1,2 m. Dit zal de komende weken nog verder uitzakken. Komende weken houden we de grondwaterstanden langs rivieren dan ook met belangstelling in de gaten.

Doelmatig handelen 

De vraag naar inzichten in wat komen gaat, en in ‘scenario’s-met-handelingsperspectief’-denken, is groot. En dat geldt ook voor droogte. Deze inzichten werven we bijvoorbeeld via grondwatermeetnetten  en -modellen. De gevolgen van droogte analyseren we onder andere in een Klimaatstresstest. Die risico’s koppelen we aan andere opgaven, zoals wateroverlast en hitte. En vooral: we maken de vertaalslag van inzicht naar handelen. Denkrichtingen voor maatregelen maken we overzichtelijk met Urban Waterplanning. Zo kom je stap voor stap en door werk-met-werk tot concrete maatregelen, zoals Actief Grondwaterpeilbeheer  en de Urban Waterbuffer

Wilt u meer informatie?

Neem vrijblijvend contact op met onze adviseur.

Judith Zwart Contact